سهم 25 درصدی آذربایجان شرقی در تولید عدس

گون آیدین،امنیت غذایی و تکیه بر ظرفیت‌های تولید داخلی، به‌ویژه در حوزه محصولات زراعی دیم، یکی از ارکان اصلی اقتصاد مقاومتی و توسعه پایدار کشاورزی محسوب می‌شود. در این میان، استان آذربایجان شرقی به دلیل برخورداری از اقلیم کوهستانی و اراضی مستعد دیم، جایگاه ویژه‌ای در تولید محصولات راهبردی ایفا می‌کند؛ ظرفیتی که اگر با برنامه‌ریزی دقیق همراه شود، می‌تواند علاوه بر تأمین نیاز داخلی، ارزآوری قابل‌توجهی برای کشور به همراه داشته باشد.

محصول عدس به عنوان یکی از منابع غنی پروتئین گیاهی، نه‌تنها از حیث سبد غذایی خانوار حائز اهمیت است، بلکه در چرخه اکوسیستم کشاورزی نیز به دلیل قابلیت تثبیت بیولوژیکی نیتروژن و بهبود ساختار خاک، نقش ناجی اراضی دیم را بازی می‌کند. با این حال، تداوم صدرنشینی آذربایجان‌شرقی و به‌طور خاص شهرستان ورزقان در تولید این محصول، با چالش‌های ساختاری گره خورده است.

فقدان صنایع تبدیلی، بسته‌بندی و سورتینگ در کنار کمبود ماشین‌آلات تخصصی برداشت، باعث شده تا بخش عمده‌ای از ارزش افزوده این محصول استراتژیک از دست کشاورزان منطقه خارج شده و به شکل خام‌فروشی روانه بازارهای دیگر شود. تبدیل ورزقان از یک «تولیدکننده صرف» به «قطب فرآوری و صادرات»، نیازمند ورود جدی سرمایه‌گذاران و حمایت‌های تسهیلاتی دولت برای تکمیل زنجیره ارزش است.

جلال رحیم‌زاده، مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌شرقی در گفت‌وگو با خبرنگاران، با اشاره به جایگاه تثبیت‌شده استان در کشت و زرع دیم اظهار داشت: آذربایجان‌شرقی با تولید سالانه حدود 13 هزار تن عدس و تأمین 25 درصد از تولید این محصول در کل کشور، همچنان عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده عدس ایران را به خود اختصاص داده است.

وی با ارائه آماری از وضعیت کشت سال زراعی جاری افزود: در سال جاری، بالغ بر 24 هزار هکتار از اراضی استان به کشت عدس اختصاص یافته است. پیش‌بینی‌های کارشناسی نشان می‌دهد که با توجه به شرایط اقلیمی مناسب، حدود 13 هزار تن محصول از این مزارع برداشت شود که معادل یک‌چهارم کل تولید عدس کشور است.

مدیر امور زراعت جهاد کشاورزی استان با تأکید بر نقش محوری شهرستان ورزقان در این موفقیت تصریح کرد: بیش از 60 درصد سطح زیر کشت عدس استان در ورزقان متمرکز است. انتظار می‌رود امسال بیش از 10 هزار تن عدس تنها از مزارع این شهرستان برداشت شود که این حجم از تولید، ورزقان را به قطب بی‌بدیل تولید عدس و بازویی راهبردی برای امنیت غذایی کشور تبدیل کرده است.

رحیم‌زاده در تبیین اهمیت زراعی این محصول گفت: عدس علاوه بر سودآوری اقتصادی برای کشاورزان دیم‌کار، به دلیل تثبیت بیولوژیکی ازت و افزایش مواد آلی خاک، نقش مهمی در حفظ حاصلخیزی زمین، کاهش مصرف کودهای شیمیایی و موفقیت الگوی تناوب کشت با غلات دارد.

وی با اشاره به اجرای موفق طرح پایداری تولید در دیمزارها‌در استان خاطرنشان کرد: در سال جاری، تمامی مزارع عدس ورزقان تحت پوشش این طرح قرار گرفتند. در این راستا، بهره‌برداران از خدماتی نظیر آموزش‌های تخصصی، توزیع رایگان کودهای بذرمال و تأمین نهاده‌ها بهره‌مند شدند که خروجی آن، افزایش بهره‌وری، ارتقای کیفیت و کاهش چشمگیر هزینه‌های تولید بوده است.

رحیم‌زاده همچنین ترویج کشت انتظاری را راهکاری کلیدی برای استفاده حداکثری از رطوبت نزولات پاییزه و زمستانه دانست و از توسعه مزارع الگویی برای آموزش این شیوه کشت به کشاورزان خبر داد.

مدیر امور زراعت سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌شرقی در بخش پایانی سخنان خود، ضمن انتقاد از ضعف زیرساخت‌های پس از برداشت تأکید کرد: به‌رغم این حجم از تولید، چالش‌هایی نظیر کمبود ماشین‌آلات تخصصی کاشت و برداشت، فقر تجهیزات مکانیزاسیون و از همه مهم‌تر، خلأ واحدهای فرآوری، سورتینگ و بسته‌بندی در شهرستان ورزقان به‌شدت احساس می‌شود.

وی در پایان یادآور شد: توسعه زیرساخت‌های صنایع تبدیلی و تکمیل زنجیره ارزش عدس، شرط اصلی کاهش ضایعات، جلوگیری از خام‌فروشی، ایجاد اشتغال پایدار و افزایش درآمد کشاورزان زحمتکش استان است که باید در دستور کار نهادهای ذی‌ربط قرار گیرد.

منبع: ایسنا